Turkman tilini o‘qitishning samarali usullari: morfologik avtomatlashtirish
Amul Info · · koneurgenc, dashoguz
Köneürgench tumanidagi 2-sonli o‘rta maktab o‘qituvchisi Serdar Garabayev turkman tili darslarida morfologik avtomatlashtirish usulidan foydalanishning ahamiyatini ta’kidlaydi.
Serdar Garabayev, Ko‘neürgench etrapidagi 2-sonli umumta’lim maktabi o‘qituvchisi: Turkman tilini o‘qitishda zamonaviy usullar va raqamli texnologiyalardan foydalanish o‘quvchilarning bilimlarni samarali o‘zlashtirishi, so‘z boyligini oshirishi hamda nazariy bilimlarini amaliy ko‘nikmalar bilan uyg‘unlashtirishi uchun keng imkoniyatlar yaratadi. Ona tilini xalqning ma’naviy dunyosi, madaniyati va hayotiy tajribasini aks ettiruvchi qadriyat sifatida o‘rgatish uning boyligi va sofligini kelajak avlodlarga yetkazishda muhim ahamiyatga ega.
Turkman tili darslarida o‘rganilgan ma’lumotlarning o‘quvchilar xotirasida uzoq vaqt saqlanishi uchun turli faol usullardan foydalanish mumkin. Shunday usullardan biri morfologik avtomatlashtirish usulidir. Bu usul o‘quvchilarning darsda faol ishtirok etishini ta’minlashga, so‘zlarning tarkibi va qo‘shimchalarning qo‘llanilishiga alohida e’tibor qaratishga yordam beradi.
Morfologik avtomatlashtirish usulida o‘qituvchi o‘quvchilarga bir o‘zak so‘zni taklif etadi. O‘quvchilar ushbu so‘zga izchil ravishda qo‘shimchalar qo‘shib, yangi so‘z shakllarini hosil qiladilar va oxirida ularni gaplarda qo‘llaydilar. Natijada o‘quvchilar turkman tilida qo‘shimchalar yordamida so‘z yasash va grammatik ma’nolarni ifodalash xususiyatlarini, ya’ni tilning agglutinativ tuzilishini izchil o‘zlashtiradilar.
Bu usul o‘quvchilarning so‘z boyligini rivojlantirish, so‘zlarning tuzilishini tushunish, grammatik qoidalarni amalda qo‘llash va mustaqil fikrlash ko‘nikmalarini takomillashtirish uchun muhimdir. Shuningdek, u o‘quvchilarga tilga oid bilimlarini nafaqat nazariy jihatdan, balki kundalik muloqotda va yozma ishlarda ham to‘g‘ri qo‘llash imkonini beradi.
Turkman tilini o‘qitishda zamonaviy va faol usullardan izchil foydalanish darslar mazmunini boyitish, o‘quvchilarning qiziqishini oshirish hamda ona tilining o‘ziga xos xususiyatlarini yanada chuqurroq o‘zlashtirishga yordam beradi.