Bilim İnsanları Hangi Kan Testlerinin Aç Karnına Yapılması Gerektiğini Belirledi
Amul Info ·
JAMA Internal Medicine dergisinde yayımlanan araştırmada 101 binden fazla hastanın laboratuvar sonuçları incelendi. Araştırmacılar, yemek yemenin özellikle kan glikozu, trigliserit, lipaz ve GGT değerlerini etkileyebileceğini belirledi. Uzun süre aç kalmak bilirubin ve D vitamininin bazı…
Kan tahlili yaptırmadan önce aç kalmak, uzun yıllardır tıp uygulamalarında yaygın olarak benimsenen gerekliliklerden biridir. Ancak yeni bir bilimsel araştırmanın sonuçları, her kan testi için yemek yemekten kaçınmanın zorunlu olmadığını gösteriyor. Bilim insanlarına göre aç karnına kan vermek, özellikle dört tür testin sonuçlarını önemli ölçüde etkileyebilir.
JAMA Internal Medicine adlı bilimsel dergide yayımlanan araştırmada, Güney Kore'deki bir hastanede gerçekleştirilen laboratuvar testlerine ilişkin kapsamlı veriler incelendi. Bilim insanları, 18 ile 106 yaş arasındaki 101.148 hastanın yaklaşık 10 milyon laboratuvar sonucunu değerlendirdi. Katılımcılar, son yemeklerinden sonra geçen süreye göre üç gruba ayrıldı: sekiz saatten az, 8–12 saat ve 12 saatten fazla aç kalanlar.
Araştırma sonuçlarına göre incelenen 121 göstergeden yalnızca dördünün sonuçları, yemek yeme veya aç kalma durumundan belirgin biçimde etkilendi. Bunlar kandaki glikoz, trigliseritler, lipaz enzimi ve gama-glutamil transferaz (GGT) göstergeleriydi.
Glikoz, kandaki şeker seviyesinin belirlenmesine yardımcı olur. Trigliseritler, vücutta enerji rezervi olarak depolanan yağ türlerinden biridir. Lipaz, pankreas tarafından üretilen ve yağların sindirilmesinde rol oynayan bir enzimdir. GGT ise esas olarak karaciğerin ve safra yollarının durumunu değerlendirmek için kullanılan bir enzim göstergesidir.
Bilim insanları, 12 saatten uzun süre aç kalındığında total bilirubin ve D vitamininin temel metaboliti olan 25-hidroksivitamin D düzeylerinin de değişebileceğini belirledi. Bu nedenle uzun süre yemek yememek, söz konusu testlerin sonuçlarını da etkileyebilir. Buna karşılık diğer testlerin çoğunda açlık süresinin 12 saatin üzerine çıkarılması sonuçlarda önemli bir değişikliğe yol açmadı.
Araştırmada ayrıca tam kandaki glikoz, yumurtalık hastalıklarının, yumurtalık kanseri de dâhil olmak üzere, değerlendirilmesinde kullanılan CA-125 göstergesi ve kanın asit-baz dengesiyle ilişkili toplam karbondioksit düzeyinde de farklılıklar tespit edildi. Düşük yoğunluklu lipoprotein (LDL) seviyelerinde de değişiklikler görüldü. Ancak bu gösterge diğer veriler kullanılarak hesaplandığından, sonuçlarını birden fazla faktör etkileyebilir.
Araştırmanın yazarları bazı sınırlamaların bulunduğunu da belirtiyor. Özellikle veriler Güney Kore'deki tek bir hastaneden elde edildi ve katılımcıların çoğunu ileri yaştaki kişiler oluşturdu. Bu nedenle sonuçların tüm nüfusa aynı ölçüde uygulanabilmesi için ek araştırmalar gerekebilir.
Kan tahlili yaptırmadan önce her zaman aç kalmak gerekir mi?
Araştırma sonuçları, birçok kan testi için aç kalmanın zorunlu olmadığını gösterse de bu gerekliliği kişinin kendi kararıyla göz ardı etmemesi gerekir. Bazı testler için doktor aç karnına gelinmesini önerebilir. Bazı durumlarda ise birden fazla test aynı anda yapılacağından yemek yememek gerekebilir.
Bu nedenle kan vermeden önce doktorun veya laboratuvarın verdiği talimatlara uymak önemlidir. Özellikle diyabet hastaları, uzun süre aç kalmadan önce doktorlarına danışmalıdır. Testlere doğru şekilde hazırlanmak, sonuçların daha güvenilir olmasına ve sağlık durumunun doğru değerlendirilmesine yardımcı olur.