Marita — qizil sho‘rva tayyorlanadigan noodatiy meva
Amul Info ·
Papua-Yangi Gvineya va Indoneziyada o‘sadigan marita mevasi o‘ziga xos ko‘rinishi hamda undan tayyorlanadigan qizil rangli taomlari bilan ajralib turadi. Undan an’anaviy qizil sho‘rva, souslar, shirinliklar, muzqaymoq va ichimliklar tayyorlanadi. Ushbu tropik meva mahalliy xalqlarning taomlari…
Papua-Yangi Gvineya va Indoneziyada o‘sadigan marita mevasi o‘ziga xos ko‘rinishi hamda undan tayyorlanadigan qizil rangli taomlari bilan ajralib turadi. Uning biologik nomi Pandanus conoideus bo‘lib, bu meva mahalliy xalqlarning oziq-ovqat madaniyatida muhim o‘rin egallaydi. U marata, kuansu va buah merah kabi nomlar bilan ham tanilgan.
Marita mevasi kattaligi bilan oddiy mevalardan farq qiladi. Uning uzunligi 30–120 santimetrga, og‘irligi esa 7,5 kilogrammgacha yetishi mumkin. Mevani xom holda iste’mol qilish tavsiya etilmaydi; odatda, u pishiriladi yoki boshqa usulda qayta ishlanadi.
Bu mevadan tayyorlanadigan mashhur taomlardan biri «marita sousi» deb ataluvchi qizil sho‘rvadir. Uni tayyorlash uchun meva uzunasiga uch qismga bo‘linadi. So‘ng uning mayda urug‘lari bo‘lgan tashqi qizil qatlami ajratib olinib, taxminan yarim soat qaynatiladi. Meva yumshagach, uning eti qo‘l bilan ezilib, sharbatga o‘xshash massa holiga keltiriladi. Olingan sharbat ozroq suv bilan aralashtirilib, yog‘li qizil sho‘rva tayyorlanadi. Bu taom ko‘pincha palma barglari yoki ko‘k piyoz bilan iste’mol qilinadi.
Marita faqat sho‘rva tayyorlash uchungina ishlatilmaydi. Unga karam barglari, kartoshka va boshqa sabzavotlar qo‘shilib, turli taomlar pishiriladi. Mevadan shirinliklar, muzqaymoq, pudinglar va ichimliklar ham tayyorlanadi.
Terib olingan marita mevasi odatda bir haftacha, pishirilgan holati esa taxminan 12 soat saqlanadi. Shu sababli uni yig‘ish, tayyorlash va saqlash jarayonida tegishli sharoitlarga rioya qilish muhimdir.
Marita o‘simligi pandanuslar oilasiga mansub bo‘lib, uning bo‘yi 2–3,5 metrga yetadi. Shoxlarining uchida qamishga o‘xshash uzun barglar joylashgan. Ularning uzunligi 1–2 metr, eni esa 10 santimetrgacha bo‘lishi mumkin. Poyasida mayda tikanlar ham uchraydi.
Bu o‘simlik bir necha yildan so‘ng meva bera boshlaydi. Meva berish davri taxminan 3–4 oy davom etadi. Har bir tup o‘rtacha 5–10 ta meva beradi. Marita mevasi rivojlanishining dastlabki bosqichida och qizil rangda bo‘ladi, to‘liq pishganda esa sarg‘ish-qizil tusga kiradi.
Papua-Yangi Gvineya va Indoneziyaning ayrim hududlarida marita mahalliy oshxonaning o‘ziga xos mahsulotlaridan biri hisoblanadi. Undan turli taomlar tayyorlashda foydalanish tropik o‘simliklarning dunyo xalqlari oziq-ovqat madaniyatidagi boy xilma-xilligini namoyon etadi.