Turkiyada tarixiy yodgorliklarni muhofaza qilish uchun dronlar orqali kuzatuv markazi ishga tushirildi
Amul Info ·
Turkiyaning Manisa viloyatida qadimgi Sard shahri va Bin-Tepe hududidagi arxeologik yodgorliklarni muhofaza qilish uchun yangi havo kuzatuv markazi ishga tushirildi. Dronlar yordamida hududlar kecha-yu kunduz nazorat qilinib, noqonuniy qazishmalarning oldi olinadi.
Turkiyada tarixiy va madaniy merosni noqonuniy qazish ishlari hamda qadimiy buyumlarning noqonuniy aylanmasidan himoya qilish maqsadida yangi havo kuzatuv markazi ochildi. Manisa viloyatida joylashgan ushbu markaz qadimgi Sard shahri va Lidiya merosiga mansub Bin-Tepe hududidagi tarixiy yodgorliklar muhofazasini kuchaytirishga qaratilgan.
Loyihaga muvofiq, YUNESKOning Butunjahon merosi ro‘yxatiga kiritilgan ushbu hududlarda uchuvchisiz uchish apparatlari — dronlar yordamida kecha-yu kunduz kuzatuv olib boriladi. Zamonaviy texnologiyalar bilan jihozlangan dronlar tunda ham videokuzatuvni amalga oshirish va keng hududlarda sodir bo‘layotgan harakatlarni kuzatish imkoniyatiga ega.
Kuzatuv markazining ochilish marosimida Turkiya madaniyat va turizm vaziri Mehmet Nuri Ersoy ishtirok etdi. Loyihaning asosiy maqsadi arxeologik yodgorliklarda noqonuniy qazish ishlarining oldini olish, shuningdek, tarixiy boyliklarni izlayotgan shaxslarning noqonuniy harakatlarini dastlabki bosqichdayoq aniqlashdan iborat.
Yangi markaz uzoq vaqt davomida havoda qolishga qodir ikkita dron, antenna tizimlari va maxsus kuzatuv uskunalari bilan jihozlangan. Shubhali harakatlar aniqlangan taqdirda, tegishli ma’lumotlar zudlik bilan jandarmeriya xizmatiga yuboriladi. Ushbu tashabbus kelgusida Turkiyaning boshqa arxeologik yodgorliklarida ham shunga o‘xshash muhofaza tizimlarini joriy etish uchun namuna bo‘lishi mumkin.
Qadimgi Sard shahri bir vaqtlar Lidiya podsholigining poytaxti bo‘lgan. Bin-Tepe hududi esa taxminan 75 kvadrat kilometr maydonni egallagan va 120 dan ortiq mozor tepaliklarini o‘z ichiga olgan tarixiy nekropol sifatida tanilgan. Ushbu joylarning madaniy va tarixiy ahamiyati ularni saqlash uchun zamonaviy choralar ko‘rishni talab etadi.
Turkiya madaniy merosni muhofaza qilishda nafaqat texnologiyalarga, balki xalqaro hamkorlikka va mamlakatdan noqonuniy olib chiqib ketilgan tarixiy boyliklarni qaytarishga ham alohida e’tibor qaratadi. YUNESKO bilan hamkorlik ushbu yo‘nalishdagi ishlarning muhim qismi hisoblanadi.
Turkiya madaniyat va turizm vaziri Mehmet Nuri Ersoyning ma’lumotlariga ko‘ra, 2002-yildan buyon mamlakatdan noqonuniy olib chiqib ketilgan 13 474 ta madaniy boylik qaytarilgan. Shulardan 9 159 tasi so‘nggi sakkiz yil ichida qaytarib olib kelingan. Qaytarilgan boyliklar orasida qadimgi Bubon shahridan olib ketilgan Mark Avreliyning bronza haykali, Zeugma mozaikalari hamda Iznikda tayyorlangan tarixiy sopol buyumlar bor.
Yangi kuzatuv markazining ishga tushirilishi Turkiyaning arxeologik merosni muhofaza qilish, tarixiy yodgorliklarning saqlanishini ta’minlash va madaniy boyliklarning noqonuniy aylanmasiga qarshi kurashni kuchaytirish borasidagi sa’y-harakatlarining navbatdagi bosqichidir.