TIF 2026: xorijiy vakillar Turkmaniston bilan hamkorlikning yangi yo‘nalishlarini belgiladi
Amul Info ·
Ashxobodda o‘tkazilayotgan TIF 2026 investitsiya forumida Buyuk Britaniya, Armaniston, Qirg‘iziston va Turkiya vakillari Turkmaniston bilan iqtisodiy hamkorlikni rivojlantirishning yangi yo‘nalishlari haqida so‘z yuritdilar. Asosiy mavzular qatoridan investitsiyalar, zamonaviy texnologiyalar,…
Ashxobodda o‘tkazilayotgan Turkmaniston investitsiya forumi (TIF 2026) turli mamlakatlarning hukumat vakillari, diplomatlari va taraqqiyot institutlari rahbarlarini bir joyga jamlab, iqtisodiy hamkorlikning istiqboldagi yo‘nalishlarini muhokama qilish uchun muhim maydonga aylandi.
Forumda so‘zga chiqqan Buyuk Britaniya, Armaniston, Qirg‘iziston va Turkiya vakillari Turkmaniston bilan hamkorlik faqat investitsiyalar bilan cheklanib qolmasdan, zamonaviy texnologiyalarni joriy etish, mutaxassislar tayyorlash, xalqaro ta’minot zanjirlariga integratsiyalashish hamda Osiyo va Yevropa o‘rtasida multimodal transport-logistika imkoniyatlarini rivojlantirish kabi yo‘nalishlarni ham qamrab olishini ta’kidladilar.
Buyuk Britaniyaning Turkmanistondagi elchisi Stiven Konlon o‘z nutqida Turkmaniston iqtisodiyotiga texnologiyalar, malakali kadrlar, xalqaro huquqiy tajriba va jahon moliya bozorlariga chiqish imkoniyatlarini bir vaqtning o‘zida taklif qila oladigan hamkorlar zarurligini ta’kidladi.
Diplomatning so‘zlariga ko‘ra, Britaniya tomoni bu borada UK Export Finance (UKEF) eksport-kredit agentligi imkoniyatlarini taklif qilmoqda. Agentlik yirik shartnomalar qiymatining 85 foizigacha kafolat berishi, shuningdek, 200 million funt sterlinggacha to‘g‘ridan-to‘g‘ri moliyalashtirish imkoniyatlarini taqdim etishi mumkin. Shuningdek, u loyihalarning dastlabki bosqichlarida tadqiqot ishlari va texnik-iqtisodiy asoslarni moliyalashtirishi mumkin.
Britaniya biznes doiralarining Turkmaniston bilan hamkorligida transport, suv resurslarini boshqarish, qayta tiklanuvchi energetika, foydali qazilmalarni qayta ishlash va kompleks muhandislik kabi yo‘nalishlarga alohida e’tibor qaratilmoqda.
Armaniston iqtisodiyot vaziri Gevorg Papoyan investitsiyalarning samaradorligi ishlab chiqarish quvvatlarining oshishi va inson kapitalining rivojlanishi bilan belgilanadi, deya ta’kidladi.
Armaniston Turkmanistonni Kaspiy mintaqasining muhim energetika va tranzit transport markazlaridan biri sifatida ko‘radi. Shu bilan birga, Armaniston tomoni Yevroosiyo iqtisodiy ittifoqi bozoriga chiqish, texnologik yechimlardan foydalanish va Yevropa Ittifoqi bilan savdo-iqtisodiy aloqalarni rivojlantirish borasidagi imkoniyatlarini taklif qilmoqda.
Nutqda Armanistonning «Tinchlik chorrahasi» tashabbusi doirasidagi TRIPP multimodal transport yo‘nalishi ham alohida qayd etildi. Ushbu yo‘nalishning amalga oshirilishi Turkmaniston va Markaziy Osiyo mamlakatlariga Kaspiy dengizi portlari orqali Janubiy Kavkazdan Turkiya va Yevropaga chiqadigan qo‘shimcha transport yo‘lidan foydalanish imkonini berishi mumkin. Shuningdek, ushbu yo‘nalish Eron orqali «Shimol–Janub» xalqaro transport koridori bilan bog‘lanishi mumkin.
Qirg‘iziston Prezidenti huzuridagi Milliy investitsiyalar agentligi direktori Ravshanbek Sabirov Markaziy Osiyo mamlakatlarining iqtisodiy rivojlanishi o‘zaro bog‘liq ekanini ta’kidladi.
U Qirg‘izistonda amalga oshirilayotgan yirik tashabbuslar, jumladan, «Asman City» ekologik shahri, ingliz huquqi asosida tashkil etilayotgan «Tamchy» maxsus iqtisodiy hududi hamda Xitoy–Qirg‘iziston–O‘zbekiston temir yo‘lining imkoniyatlari haqida ma’lumot berdi.
Qirg‘iziston vakili Turkmaniston hamkorlari bilan birgalikda investitsiya loyihalari uchun «yashil» energetika, neft mahsulotlari va tabiiy gaz yetkazib berish, telekommunikatsiyalar, to‘qimachilik sanoati, logistika va turizm kabi yo‘nalishlarni istiqbolli sohalar sifatida ko‘rsatdi.
Shuningdek, Qirg‘iziston tomoni turkmanistonlik investorlarni «bir darcha» tamoyili asosida to‘liq qo‘llab-quvvatlashga tayyorligini ma’lum qildi.
Turkiya savdo vaziri o‘rinbosari Mahmut Gyurjan jahon savdosida yuz berayotgan o‘zgarishlar logistika strategiyalariga ham ta’sir ko‘rsatayotganini aytdi. Uning ta’kidlashicha, geosiyosiy sharoitlar kompaniyalarni «just-in-time» — zarur vaqtda yetkazib berish modelidan ta’minot zanjirlarining barqarorligini oshiruvchi «just-in-case», «nearshoring» va «friend-shoring» kabi yondashuvlarga o‘tishga undamoqda.
Bunday sharoitda Turkiya va Turkmaniston o‘rtasidagi strategik hamkorlikni yanada chuqurlashtirish uchun yangi imkoniyatlar mavjudligi qayd etildi.
Turkiya kompaniyalari Turkmanistonning to‘qimachilik, qurilish, energetika va qayta ishlash sanoati sohalarida allaqachon faoliyat yuritmoqda. Hozirda texnologik va ishlab chiqarish hamkorligini yanada kengaytirishga qiziqish bildirilmoqda.
Turkiya vakili «Galkynysh» gaz konining imkoniyatlari va Turkmanboshi xalqaro dengiz portining ahamiyatini ta’kidlab, ombor majmualari va logistika markazlarini rivojlantirish, shuningdek, bojxona jarayonlarini raqamlashtirish zarurligini qayd etdi.
Ushbu chora-tadbirlar ta’minot zanjirlarida yuzaga kelishi mumkin bo‘lgan uzilishlar ta’sirini kamaytirishga hamda ikki mamlakat davlat rahbarlari tomonidan belgilangan o‘zaro savdo aylanmasini 5 milliard AQSh dollariga yetkazish maqsadiga hissa qo‘shishi kutilmoqda.
TIF 2026 doirasida bildirilgan fikrlar Turkmanistonning xalqaro hamkorligida investitsiyalar, texnologiyalar, logistika infratuzilmasi va mintaqalararo iqtisodiy o‘zaro bog‘liqlik tobora muhim o‘rin egallayotganini ko‘rsatdi.