Dagdan daraxti turkman xalqining milliy merosida alohida o‘rin tutadi
Amul Info ·
Dag‘dan daraxti turkman xalqining milliy merosi va qadimiy e’tiqodlarida alohida o‘rin tutadi. Xalq orasida «yrg‘ay» deb ham ataladigan bu daraxt mustahkam yog‘ochi tufayli xo‘jalik asboblari dastalari hamda beshiklarning yon tayanchlarini yasashda ishlatilgan.
Turkman xalqining qadimiy milliy urf-odatlari va e’tiqodlarida tabiat bilan bog‘liq tushunchalar muhim o‘rin egallaydi. Shunday tushunchalardan biri xalq orasida muqaddas hisoblangan dagdan daraxtidir. Gahryman Arkadagning «Türkmeniň döwletlilik ýörelgesi» nomli kitobida ham ushbu daraxtning turkman hayotidagi ahamiyati, u bilan bog‘liq urf-odat va e’tiqodlar haqida qimmatli ma’lumotlar keltirilgan.
Ajdodlarimiz dagdan daraxtidan «ko‘z tegishi va yomon so‘zlardan asraydi» degan ishonch bilan kundalik hayotda keng foydalanganlar. Xalq orasida «yrgaý» deb ham ataladigan bu daraxt o‘zining mustahkamligi va ishlov berishga qulayligi bilan ajralib turgan. Shu sababli undan ketmon, hovoncha va bolg‘a kabi xo‘jalik asboblarining dastalari tayyorlangan.
Dagdan daraxti turkmanlarning turmush madaniyatida, jumladan, beshik yasash an’anasida ham qo‘llanilgan. Qadimiy oq uylarda rangli chilvirlardan to‘qilgan beshikning ikki yonidagi tayanch yog‘ochlar — «gabsalar» dagdan daraxtidan tayyorlangan. Bu daraxtning mustahkamligi beshikning pishiq bo‘lishini ta’minlagan. Xalq e’tiqodiga ko‘ra, dagdan daraxtidan yasalgan ushbu tayanchlar chaqaloqni ko‘z tegishidan, yomon so‘zlardan va turli xavf-xatarlardan asraydi, deb hisoblangan.
Dagdan daraxti bilan bog‘liq bunday an’analar ajdodlarimizning tabiatga bo‘lgan o‘ziga xos munosabatini, milliy qarashlari va hayotiy tajribasini namoyon etadi. Ushbu merosni o‘rganish va kelajak avlodlarga yetkazish milliy madaniyatimiz qadriyatlarini asrab-avaylashda muhim ahamiyatga ega.