Gyzylaýak Tarihî Alanında Antik Dönemin Maddi Kültürüne Ait Eserler Bulundu
Amul Info · · kerki, lebap
Lebap vilayetinin Kerki ilçesinde bulunan Gyzylaýak tarihî ve kültürel alanında gerçekleştirilen arkeolojik kazılarda, eski dönemlerdeki yaşam, yapı kültürü ve ekonomik faaliyetlerle ilgili buluntular ortaya çıkarıldı. Kalənin iç bölümünde 5×5 metrelik bir alanda yürütülen kazılar yaklaşık 1,4…
Lebap vilayetinin Kerki ilçesindeki Gyzylaýak köy meclisi sınırlarında yer alan Gyzylaýak tarihî ve kültürel alanında arkeolojik kazılar gerçekleştirildi. Çalışmalar sırasında antik kalenin yapısı, burada yaşayan insanların günlük hayatı ve ekonomik faaliyetleri hakkında bilgi veren çeşitli buluntular ortaya çıkarıldı. Konuyla ilgili haber, Türkmenistan gazetesinde yayımlandı.
Kazılar, alanın Erk Kala olarak bilinen iç kalesinde, 5 × 5 metrelik bir bölümde yürütüldü. Araştırmacılar yaklaşık 1,4 metre derinliğe kadar inerek farklı dönemlere ait kültürel tabakaları inceledi.
Araştırmaların temel amacı, milattan sonra I–IV. yüzyıllarda Amu Derya’nın orta kesimlerinde yaşayan toplulukların maddi kültürünü ve Kuşanlar döneminde gelişen yerleşik köylerin oluşum sürecini incelemekti. Ayrıca Part Devleti’nin önceki göçebe kültürünün yaşam biçimindeki değişimler üzerindeki etkisini belirlemek, elde edilen verileri analiz etmek ve bilim dünyasının kullanımına sunmak da hedeflendi.
Gyzylaýak Kalesi, Amu Derya’nın sol kıyısında, Greko-Baktriya Devleti’nin topraklarına yakın bir konumda bulunan önemli tarihî alanlardan biridir. Günümüzde büyük bir höyük biçiminde varlığını sürdüren bu kompleks, antik dönemde yapay olarak yükseltilmiş bir platform üzerine inşa edilmiştir. Nehir geçişi için elverişli bir noktada bulunması, kalenin kervan yollarının denetlenmesinde önemli bir rol oynadığını göstermektedir.
Tarihî bilgilere göre kale, iç hisar olan Erk Kala ve halkın yaşadığı şehristan bölümünden oluşuyordu. Erk Kala’nın yüksekliği 10–15 metreye ulaşıyordu. Kare planlı kalenin çevresinde suyun tahliyesi için özel bir hendek de bulunuyordu. Şehristan ise kompleksin güney kesiminde yer alıyordu.
Kazılar sırasında seramik kap parçaları, duvar kalıntıları ve farklı boyutlarda pişmiş tuğlalar bulundu. Ayrıca bir bakır sikke parçası, Orta Çağ’a ait bakır bir kâse, sırlı bir kandil, yüzeyinde su dalgalarını andıran desenler bulunan büyük bir küpün parçaları ve iki farklı türde değirmen taşının kalıntıları ortaya çıkarıldı. Bunların yanı sıra bacakları ve baş kısmı hasar görmüş küçük bir at heykelciği ile çeşitli ev eşyalarına ait kap parçaları da bulundu.
Bilim insanlarının özellikle dikkatini çeken buluntulardan biri, yanarak kömürleşmiş dalların arasında bulunan küçük bir ipek böceği kozası parçası oldu. Ayrıca dallardan birinin diğerinin üzerine çapraz biçimde yerleştirildiği belirlendi.
Farklı boyutlarda pişmiş tuğlaların bulunması, bölgede yapı tekniklerinin gelişmiş olduğuna işaret ediyor. Elde edilen buluntular, Gyzylaýak Kalesi’nin antik dönemde Amu Derya’nın orta kesimlerinde yaşayan yerleşik toplulukların yaşamını, mimarisini ve ekonomik kültürünü araştırmak açısından önemli bir yere sahip olduğunu ortaya koyuyor.