Pamukkale — Türkiýäniň ak mermerli tebigy täsinligi
Amul Info ·
Türkiýäniň Deňizli welaýatynda ýerleşýän Pamukkale ak basgançakly howuzlary, dury mawy suwlary we gyzgyn mineral çeşmeleri bilen dünýä meşhurdyr. «Pagta galasy» diýmegi aňladýan bu täsin künjek 1988-nji ýylda gadymy Ierapolis şäheri bilen bilelikde ÝUNESKO-nyň Bütindünýä mirasynyň sanawyna…
Türkiýäniň günorta-günbatar böleginde, Deňizli welaýatynda ýerleşýän Pamukkale dünýäniň iň täsin tebigy künjekleriniň biridir. Ak reňkli basgançaklary, dury mawy suwly howuzlary we gyzgyn mineral çeşmeleri bilen meşhur bolan bu ýer syýahatçylaryň ünsüni özüne çekýär.
1988-nji ýylda Pamukkale gadymy Ierapolis şäheri bilen bilelikde ÝUNESKO-nyň Bütindünýä mirasynyň sanawyna girizildi. Goragly tebigy we taryhy ýadygärlikleriň ýerleşýän bu giňişliginiň umumy meýdany 1 077 gektara barabardyr.
Pamukkale ady türk dilinden terjime edilende «Pagta galasy» diýen manyny berýär. Ol Çürüksu derýasynyň jülgesinde ýerleşýär. Bu ýeriň esasy aýratynlygy kalsitden emele gelen ak basgançakly howuzlardyr. Olaryň ak reňki kalsiý karbonatyna baý mineral suwlaryň uzak wagtyň dowamynda çökündi galdyrmagy netijesinde emele gelipdir.
Pamukkaleniň ak basgançaklarynyň beýikligi takmynan 160 metre, uzynlygy bolsa 2 700 metre ýetýär. Olaryň arasynda ýerleşýän mawy suwly howuzlar tebigatyň özboluşly keşbini döredýär.
Bu sebitde temperaturasy 35–100 dereje aralygynda üýtgeýän 17 sany gyzgyn suw çeşmesi bar. Basgançakly howuzlaryň emele gelmeginde bolsa aýratyn bir çeşmäniň suwy möhüm orun eýeleýär. Maglumatlara görä, onuň suwunyň temperaturasy 35,6 dereje, akymynyň tizligi bolsa sekuntda 466 litre barabardyr.
Mineral suw ýörite kanallar arkaly aşak akdyrylyp, basgançakly howuzlary doldurýar. Suwuň düzümindäki kalsiý karbonaty çökündi görnüşinde gaýalaryň ýüzüne çökýär. Ilkibaşda ýumşak bolan bu çökündiler wagtyň geçmegi bilen gataşyp, berk gatlaga öwrülýär. Hut şu tebigy hadysa Pamukkaleniň ak reňkli basgançaklarynyň kemala gelmegine sebäp bolupdyr.
Pamukkale tebigy gözelligi bilen bir hatarda, taryhy mirasy bilen hem tapawutlanýar. Onuň gadymy Ierapolis şäheri bilen bir bitewi miras hökmünde goralyp saklanmagy bu künjegiň tebigy we medeni ähmiýetini has-da artdyrýar. Häzirki wagtda Pamukkale Türkiýäniň meşhur syýahatçylyk merkezleriniň biri hökmünde dünýäniň dürli ýurtlaryndan gelýän jahankeşdeleri özüne çekýär.