Hytaý dünýäde ilkinji özbaşdak hereket edýän ýüzüji ylmy platformany gurar
Amul Info ·
Hytaý 74 müň tonna suw sygymly, okeanyň çuňluklarynda uzak möhletleýin barlaglary geçirmek üçin niýetlenen iri ylmy platformany gurmak barada şertnama baglaşdy. Alty sany barlaghana bilen üpjün ediljek toplumyň gurluşygyna 2028-nji ýylda başlamak, ony bolsa 2030-njy ýylda ulanmaga tabşyrmak…
Hytaý okeanyň çuňluklarynda uzak möhletleýin ylmy barlaglary geçirmek üçin niýetlenen, suw sygymy 74 müň tonna ýetýän özbaşdak hereket edýän ýüzüji ylmy-barlag platformasyny gurmak barada şertnama baglaşdy. Taslama çylşyrymly deňiz şertlerinde uzak wagtlap işlemäge ukyply iri ylmy toplumyň döredilmegini göz öňünde tutýar.
Taslama boýunça täze platforma şu görnüşdäki ilkinji ýüzüji emeli «ada» hökmünde häsiýetlendirilýär. Ol ylmy barlaghanalary, ýaşaýyş otaglaryny we giň iş meýdançasyny bir ýere jemläp, alymlara açyk deňizde uzak möhletleýin gözegçilikleri geçirmäge mümkinçilik berer.
Platformany Şanhaýyň Szýaotun uniwersiteti ulanar. Onuň taslamasyny taýýarlamak we gurluşygyny amala aşyrmak Hytaýyň Döwlet gämi gurluşyk korporasiýasynyň (CSSC) düzümine girýän «Shanghai Waigaoqiao Shipbuilding» kompaniýasyna ynanyldy. Gurluşyga 2028-nji ýylda başlamak, taýýar toplumy bolsa 2030-njy ýylyň iýun aýynda sargytça tabşyrmak meýilleşdirilýär.
Adaty ylmy-barlag gämilerinden tapawutlylykda, täze platforma katamaran görnüşinde, iki korpusly we ýarym suwa çümýän gurluşda dörediler. Bu çözgüt onuň deňizde durnuklylygyny ýokarlandyrmaga we kenardan uzakda uzak wagtlap işlemegine şert döretmelidir. Platforma dürli barlag geçirilýän sebitleriň arasynda özbaşdak hereket edip, zerur bolan ýerlere ylmy enjamlary we hünärmenleri eltip biler.
Taslamanyň tehniki häsiýetnamalaryna görä, platformanyň uzynlygy 138 metre, ini 85 metre, esasy palubasynyň beýikligi bolsa 45 metre deň bolar. Onuň suw sygymy 74 müň tonna ýetip, iň ýokary tizligi sagatda takmynan 20 kilometre barabar bolar.
Gurluşykda ulanylýan katamaran görnüşli çözgüt platformanyň tolkunly deňiz şertlerinde durnuklylygyny üpjün etmäge gönükdirilendir. Taslama boýunça ol deňziň tolkunlylygy halkara şkalasy boýunça ýedi bala ýetende hem işläp biler. Şeýle şertlerde tolkunlaryň ep-esli böleginiň beýikligi takmynan 6–9 metre ýetýär. Mundan başga-da, platformanyň sagatda 260 kilometrden ýokary durnukly ýel tizligi bilen häsiýetlendirilýän güýçli taýfun şertlerine çydamly bolmagy göz öňünde tutulýar.
Taslamanyň esasy aýratynlyklarynyň biri hem onuň özbaşdak hereket edip bilmegidir. Bir ýerde hemişelik berkidilýän deňiz desgalaryndan tapawutlylykda, täze toplum ylmy işleriň zerurlygyna görä ýerleşýän ýerini üýtgedip biler. Şeýlelikde, ol hereket edýän gäminiň mümkinçiliklerini uly ýüzüji ylmy merkeziň amatlyklary bilen birleşdirer.
Platformada alty sany ýöriteleşdirilen barlaghana ýerleşdiriler. Olar çuň deňizlerde ulanylýan enjamlary we ulgamlaýyn tehnologiýalary, howply deňiz hadysalaryny, meteorologik ýagdaýlary hem-de okean ekoulgamlarynyň uzak möhletleýin üýtgemelerini öwrenmäge gönükdiriler.
Ylmy maksatnama diňe bir uly çuňluklarda işleýän tehniki enjamlary synagdan geçirmegi däl, eýsem, dünýä okeanynyň ýagdaýyna täsir edýän tebigy hadysalary öwrenmegi hem öz içine alar. Uzak möhletleýin gözegçilikler gysga wagtlyk ylmy ekspedisiýalarda ýüze çykarmak kyn bolan üýtgeşmeleri has içgin seljermäge mümkinçilik berer. Şeýle hem platformanyň tehniki otaglarynda deňiz enjamlaryny we dürli inženerçilik ulgamlaryny synagdan geçirmek meýilleşdirilýär.
Täze toplum ekipaž agzalaryny we alymlary goşmak bilen, jemi 238 adamy ýerleşdirmäge niýetlenendir. Bu mümkinçilik uzak möhletleýin ekspedisiýalary geçirmekde, hünärmenleri ýygy-ýygydan çalyşmagyň we üpjünçilik üçin porta dolanmagyň zerurlygyny azaltmaga ýardam berer.
Platformanyň gurluşygy tamamlanandan soň, onuň dürli ugurlardaky ylmy barlaglary bir wagtyň özünde alyp barmaga mümkinçilik bermegine garaşylýar. Taslamanyň durmuşa geçirilmegi okeanyň çuňluklaryny öwrenmek, deňiz tehnologiýalaryny ösdürmek we uzak möhletleýin ylmy gözegçilikleriň mümkinçiliklerini giňeltmek babatda möhüm ädim bolar.